Phương pháp đúc chân không và đúc áp lực khác nhau ra sao, và nên chọn sử dụng khi nào? Hãy cùng bơm chân không HYESUNGTECH so sánh nguyên lý, chất lượng sản phẩm và chi phí của hai công nghệ để giúp nhà máy lựa chọn phương án phù hợp với vật liệu và quy mô sản xuất.
Các điểm tương đồng giữa đúc chân không và đúc áp lực
Đúc nhựa chân không bằng khuôn silicone và đúc kim loại áp lực cao bằng khuôn thép đều tạo hình chi tiết bằng cách đưa vật liệu ở trạng thái lỏng vào lòng khuôn. Nhựa đóng rắn nhờ phản ứng hóa học, còn hợp kim nóng chảy đông đặc khi nguội.

Khuôn quyết định hình dáng và nhiều đặc điểm bề mặt của chi tiết.
Cả hai phương pháp đều có thể tạo các đặc điểm như gân, hốc và đường bo ngay trong quá trình đúc. Khi thiết kế khuôn cho một bộ vỏ thiết bị, kỹ sư đều phải cân nhắc vị trí đường phân khuôn vì đường này có thể để lại dấu trên mặt ngoài hoặc đi qua bề mặt lắp ghép.
Vật liệu cần làm đầy lòng khuôn trước khi mất khả năng chảy.
Với nhựa đúc chân không, thời gian thao tác bị giới hạn khi nhựa bắt đầu đóng rắn. Còn đúc áp lực, kim loại mất nhiệt khi tiếp xúc với khuôn. Ở cả hai quy trình, một gân mỏng hoặc góc xa cửa rót đều có thể bị thiếu vật liệu nếu dòng chảy đến quá muộn.
Khí mắc kẹt đều có thể gây khuyết tật.
Ở chi tiết nhựa, bọt khí có thể xuất hiện ngay trên mặt ngoài hoặc nằm bên trong sản phẩm. Còn chi tiết kim loại, khí bị cuốn vào dòng chảy có thể tạo rỗ khí. Vì vậy, cả hai quy trình đều cần bố trí đường thoát khí phù hợp. Riêng với đúc áp lực, nhà sản xuất có thể bổ sung hệ thống hút chân không lòng khuôn để giảm lượng khí còn lại trước khi kim loại điền đầy.
Xem thêm: https://vacuumservices.com.vn/he-thong-bom-hut-chan-khong/
Một bộ khuôn có thể tạo nhiều chi tiết cùng hình dạng.
Dù tuổi thọ khuôn silicone và khuôn thép khác nhau, cả hai đều cho phép sản xuất lặp lại theo cùng một thiết kế. Kinh nghiệm thực tế là kiểm tra mẫu đầu bằng chính các bề mặt sẽ làm việc trên sản phẩm. Chẳng hạn, với một bộ vỏ, nên thử độ khớp giữa nắp và thân, đo khoảng cách hai lỗ bắt vít và kiểm tra độ phẳng của mặt ghép trước khi đúc tiếp cả lô.

Đúc chân không và đúc áp lực khác nhau từ nguyên lý nào?
Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở cách vật liệu làm đầy lòng khuôn. Quá trình đúc nhựa chân không bằng khuôn silicone, bơm chân không biến tần hút bớt khí khỏi buồng đúc, sau đó nhựa lỏng được rót vào khuôn trong môi trường áp suất thấp. Trong đúc kim loại áp lực cao, piston đẩy hợp kim nóng chảy qua cửa phun vào khuôn thép với tốc độ cao, rồi tiếp tục duy trì áp lực trong giai đoạn đầu đông đặc.
Đúc chân không – hút bớt khí để hạn chế bọt khi rót nhựa
Tại quy trình đúc polyurethane (PU), các thành phần nhựa được phối trộn rồi rót vào khuôn silicone. Khi áp suất trong buồng giảm, các bọt khí lẫn trong nhựa giãn nở và dễ thoát ra hơn trước khi nhựa đóng rắn. Ở cấu hình mà cốc rót và khuôn cùng nằm trong một buồng chân không, nhựa chủ yếu chảy vào khuôn nhờ trọng lực. Vai trò của bơm ở đây là tạo môi trường ít khí, giúp hạn chế bọt bị giữ lại trên bề mặt hoặc bên trong chi tiết.
Xem thêm: Công nghệ đúc chân không là gì?
Đúc áp lực – dùng piston ép kim loại nóng chảy vào khuôn
Quá trình đúc áp lực cao thì có nguyên lý hoạt động khác. Hợp kim nóng chảy, chẳng hạn hợp kim nhôm, được đưa vào buồng ép. Piston tiến lên, đẩy kim loại qua hệ thống dẫn và cửa phun để làm đầy lòng khuôn thép. Tốc độ điền đầy đặc biệt quan trọng ở những vùng thành mỏng, vì kim loại bắt đầu mất nhiệt ngay khi tiếp xúc với khuôn. Sau khi lòng khuôn đầy, máy tiếp tục tác dụng áp lực trong giai đoạn đầu đông đặc. Khi chi tiết đủ cứng, khuôn mở và hệ thống đẩy đưa sản phẩm ra ngoài.
Bảng so sánh giữa đúc chân không và đúc áp lực
Các điểm khác nhau giữa đúc chân không và đúc áp lực được thể hiện trong bảng bên dưới:
| Tiêu chí | Đúc nhựa chân không | Đúc kim loại áp lực cao |
|---|---|---|
| Vật liệu đúc | Nhựa lỏng, phổ biến là polyurethane (PU) | Hợp kim nhôm, kẽm, magie |
| Loại khuôn | Khuôn silicone mềm | Khuôn thép cứng |
| Cách làm khuôn | Sao chép từ mẫu gốc | Gia công theo bản vẽ hoặc mô hình 3D |
| Cách làm đầy khuôn | Rót nhựa trong môi trường chân không | Piston ép kim loại lỏng vào khuôn |
| Vai trò của bơm chân không | Khử bọt nhựa, hút khí khỏi buồng đúc | Hút khí khỏi lòng khuôn nếu máy có trang bị |
| Cách vật liệu hóa rắn | Nhựa đóng rắn bằng phản ứng hóa học | Kim loại nguội và đông đặc |
| Cách lấy sản phẩm | Tách khuôn silicone để lấy chi tiết | Mở khuôn, dùng chốt đẩy chi tiết |
| Thời gian làm khuôn | Thường ngắn khi đã có mẫu gốc | Thường dài hơn do gia công và thử khuôn |
| Tuổi thọ khuôn | Thấp, cần thay khi silicone xuống cấp | Cao, dùng cho nhiều chu kỳ đúc |
| Tốc độ sản xuất | Phụ thuộc thời gian đóng rắn của nhựa | Chu kỳ ngắn khi khuôn vận hành ổn định |
| Quy mô phù hợp | Mẫu thử, lô nhỏ | Lô lớn, đơn hàng lặp lại |
| Chi phí khuôn ban đầu | Thường thấp | Thường cao |
| Thay đổi thiết kế | Sửa mẫu gốc rồi đúc lại khuôn | Sửa lòng khuôn hoặc thay chi tiết khuôn |
| Độ lặp lại kích thước | Chịu ảnh hưởng của độ co nhựa và biến dạng khuôn | Thường cao khi nhiệt độ khuôn ổn định |
| Đặc điểm bề mặt | Tái hiện vân và dấu trên mẫu gốc | Tái hiện bề mặt khuôn, có thể có dấu chốt đẩy |
| Khuyết tật thường gặp | Bọt khí, thiếu nhựa, cong vênh | Rỗ khí, rỗ co, thiếu kim loại |
| Xử lý sau đúc | Cắt cuống rót, tỉa mép, sơn nếu cần | Cắt cuống đúc, bỏ ba via, gia công mặt lắp ghép |
| Ứng dụng điển hình | Mẫu ngoại quan, mẫu thử lắp, vỏ nhựa lô nhỏ | Vỏ hộp số, vỏ động cơ, thân tản nhiệt |
Nên chọn đúc chân không hay đúc áp lực?
Lựa chọn đúc nhựa chân không bằng khuôn silicone khi cần làm mẫu thử hoặc sản xuất lô nhỏ bằng nhựa. Đúc kim loại áp lực cao phù hợp khi sản phẩm cần chế tạo bằng hợp kim, thiết kế đã ổn định và nhu cầu đủ lớn để đầu tư khuôn thép.

Chọn đúc chân không khi thiết kế còn khả năng thay đổi.
Ví dụ: Nếu cần 20 bộ vỏ thiết bị để khách hàng duyệt kiểu dáng và kỹ thuật viên thử lắp bo mạch, mẫu nhựa PU có thể giúp phát hiện nắp bị cấn, lỗ bắt vít lệch hoặc khe cắm quá hẹp. Điểm có lợi ở giai đoạn này là có thể sửa mẫu gốc rồi làm lại khuôn silicone trước khi chốt thiết kế. Nếu vỏ thành phẩm làm bằng nhôm và có nhiệm vụ tản nhiệt, cần dùng mẫu nhôm phù hợp để kiểm chứng chức năng đó.
Chọn đúc áp lực khi cần sản xuất lặp lại chi tiết kim loại. Với vỏ động cơ hoặc thân hộp số bằng hợp kim nhôm, khuôn thép phù hợp khi bản vẽ đã ổn định và nhà máy cần duy trì kích thước qua nhiều lô. Khi tính hiệu quả đầu tư, nên lấy sản lượng dự kiến trong toàn bộ vòng đời sản phẩm để phân bổ tiền khuôn. Sau đó, cộng chi phí cắt ba via, gia công mặt lắp ghép và kiểm tra độ kín nếu bản vẽ yêu cầu.
Đúc nhựa chân không phù hợp khi cần làm mẫu thử hoặc sản xuất lô nhỏ. Đúc áp lực phát huy lợi thế khi thiết kế đã ổn định và doanh nghiệp cần sản xuất hàng loạt chi tiết hợp kim. Khi lựa chọn, hãy xác định vật liệu và chức năng của sản phẩm trước, sau đó so sánh chi phí trên mỗi chi tiết đạt yêu cầu ở sản lượng dự kiến. Hãy liên hệ 0965 139 860 để được tư vấn thêm.

